مولا علي (ع):
ألغَالب بالشَّر مَغلوب
«كسي كه از راه شر به پيروزي دست يابد در حقيقت مغلوب است.»
مقام معظم رهبری در جمع مردم یزد ، در توصیه های انتخاباتی خود ، به نامزدهاي انتخاباتي و علاقه مندان آنها درباره پرهيز از هرگونه بداخلاقي ، تخريب و تهمت زدن فرمودند:« هتك آبرو و تخريب افراد در شب نامه ها، مطبوعات، پايگاههاي اينترنتي و ديگر وسايل، به هيچ وجه صحيح و مصلحت نيست و اينجانب درخواست و اصرار مي كنم كه علاقه مندان نامزدها فقط به تبليغ و تعريف از افراد مورد نظر خود بپردازند و از روشهاي تخريبي معمول در برخي كشورها به شدت پرهيز كنند».
همچنین ، رهبر انقلاب خواستار عدم ارائه وعده های عمرانی از سوی نامزدهاي انتخابات مجلس شده و این گونه امور را صرفاً در صلاحیت دولت ارزیابی نمودند. ايشان همچنین، قانونگذاری را مهمترین وظیفه نمایندگان مجلس توصیف کردند.
بدون شك علت اصلي اين توصيه ها از سوي مقام معظم رهبري ، به اين جهت است كه گذشته از آن كه اينگونه رفتارها بر خلاف موازين شرع مقدس اسلام مي باشد ، بر خلاف قانون ، برخلاف اصول اخلاقي ، مغاير با مصالح نظام و اصول مردم سالاري ديني است زيرا "مردم سالاری" ، یعنی "انتخابات آزاد" و انتخابات آزاد به این معنی است که هر کس در خود صلاحیت عهده داری مسئولیتی را می بیند اجازه پیدا کند و امنیت فیزیکی و حیثتی داشته باشد که وارد صحنه گردد. نباید کسی احساس نگرانی کند که اگر وارد صحنه کاندیداتوری شود ، ممکن است به وی تهمتی وارد آید .بالاترین نوع تخریب و هتک حرمت، هتک حرمت نخبگان جامعه بعنوان سرمایه های کشور است، تخریب نخبگان تخریب فرد نیست، تخریب یک جامعه است.
از طرفي ، اينگونه اقدامات بر خلاف اخلاق و بويژه "اخلاق اجتماعي و سياسي" است . بحث اخلاق ، گستره وسيعي دارد، و ما امروزه بيشتر محتاج توجه به اخلاق اجتماعي و سياسي هستيم. زيرا در صحنههاي سياسي و جمعي با حيثيت افراد و گروهها سر و كار داريم . بنابراين ، توقع آن است که در سطوح مختلف فعالیت های سیاسی شاهد پیوند اخلاق و سیاست باشیم .
در حالي که "قدرت" باید وسیله "اعتلای اخلاق" باشد ، متأسفانه بعضاً شاهدیم که اخلاق قرباني پیشبرد اهداف سیاسی می گردد . لذا از كانديداها انتظار مي رود که از پیوند اخلاق و سیاست مراقبت کنند.البته در همه سطوح ، افراد و مسئولان وظیفه دارند از این پیوند مراقبت نمايند.
يكي از شاخصههايي كه در وادي سياست، سخت به تحقق آن محتاجيم، در كلام قصار اميرالمؤمنين سلاماللهعليه متجلّي شده است. كه مي فرمايند : « ألغَالب بالشَّر مَغلوب.» يعني «كسي كه از راه شر به پيروزي دست يابد در حقيقت مغلوب است.» عصاره اين سخن هم آن است كه بدانيم و به خود بباورانيم كه "در هيچ يك از شئون زندگي فردي و اجتماعي، هدف، وسيله را توجيه نميكند." فيالمثل سياستمداري كه فكر ميكند به بهانه و براي تحقق مصالح نظام و مردم ، ميتواند سخن يا وعدهكذبي به زبان آورَد، بايد بداند كه مرتكب عملي غيراخلاقي شده است و مضار آن بهزودي دامان او را خواهد گرفت. نبايد به بهانه دستيابي به اهداف ، به مردم دروغ گفت يا چيزي را وارونه به آنها جلوه داد.
بالاتر از همه اينها، كسي كه بر اين باور است كه ميتواند به مردم خدمت كند، مجاز نيست كه به هر وسيلهاي خود را به قدرت برساند. بهترين نمونه در اين زمينه ، خود اميرالمؤمنين سلام الله عليه است . زماني كه بهجبر زمانه از زمامداري مسلمين كناره گرفت، با اينكه معصوم بود و بيشتر و بهتر از هر كس ديگري صلاح مسلمين را ميشناخت ولي حاضر نشد به هر وسيله اي خود را به قدرت برساند . اگر هدف از حكومت اسلامي، تحقق آرمانهاي دين مبين اسلام است، اين دين ، دست سياستمداران را براي دست يازيدن به هر وسيلهاي باز نگذاشته است.
اساساً يكي از مهمترين شعبههاي اخلاق سياسي و اجتماعي، رعايت موازين اخلاقي در برابر "غير همفكران" است. جامعه كنوني ما كه راه بهسوي تحزّب دارد، بسيار محتاج معيارهاي اخلاقي اسلامي است. اگر ملاك و معيار رفتار سياسي در جامعه ما و در ميان احزاب آن، فرمودههاي جاوداني اسلام و قرآن كريم است، بايد در بكاربردن الفاظ تأمل و دقت بيشتري بهخرج داده شود و از سنگيني بار تهمتها و دروغها و افتراها كاسته شود. در اين صورت است كه ميتوانيم اميدوار باشيم كه جامعه و خصوصاً سياسيون ما به سوي تكامل اخلاقي راه ميسپارند.اصولاً در جامعهاي ميتوان سخن از اخلاق به ميان آورد كه بستري براي عدالت در آن جامعه مهيا شده باشد و ديگر انگيزهاي براي بد اخلاقي سياسي و اجتماعي باقي نماند.
متأسفانه يكي از مسائلي كه جامعه ما ، در همه سطوح مبارزات انتخاباتي همواره شاهد آن بوده ، تخريب رقبا است . برخي كانديداها به جاي معرفي خود ، به تخريب و تهمت زدن و هتك آبروي رقبا مي پردازند و سعي دارند هرگونه نكته مثبت را به نام خود مصادره و هر نقطه ضعفي را به ديگران نسبت دهند و اين امري ناجوانمردانه و بر خلاف اخلاق است .
برخي ديگر از كانديداها هم براي تخريب رقبا ، از نظام ، رهبري، اسلام و قرآن و هر چيزي كه بتوانند مايه ميگذارند تا رقيب را مغلوب كنند. بعضي از كانديداها هم ، با بداخلاقي هاي انتخاباتي و عدم شفافيت در صحبتها ، در تصميمگيري مردم انحراف ايجاد و تنفر مردم را برميانگيزانند. اگر چه مردم با رأيشان با اين متخلفين برخورد ميكنند ، زيرا انتخاب اصلح با مردم است.
در زندگي و سياست قاعده مشهوري است كه «كسي كه غنيمت ميبرد، غرامت هم برعهده اوست» . چنين نيست كه فردي براي رسيدن به مسئوليتي انواع قول و قرارها را بدهد و سپس هر موفقيتي را به حساب خود و هر ضعفي را به حساب ديگران بگذارد. اين نشان از بياخلاقي سياسي دارد. چنين اخلاقي به دور از آزادگي و حرّيت است. ناجوانمردي ممكن است در كوتاهمدت پاسخ دهد، اما در بلندمدت ، عوارض سوء آن گريبان فرد را خواهد گرفت. روزي خواهد رسيد كه مردم نيز واكنشي مشابه نشان ميدهند.
پذيرش مسئوليتِ كاستيها و مشكلات از جانب سياستمدار، شرط لازم براي برونرفت از وضعيتي است كه منجر به بروز يا تشديد مشكلات ميشود. اگر به هنگام بروز مشكلات ، با رمل و اسطرلاب و ذره بین دنبال مقصر بگرديم، چيزي جز فقدان اعتماد بهنفس خود را برملا نكردهايم.
مهمترين آفتي كه فضاي انتخابات را تهديد ميكند، عدم رعايت اخلاق سياسي و در مجموع بيتوجهي به مسائل اخلاقي است . برخي صرفاً به فكر انتخاب شدن به هر شكلي هستند كه اينگونه رفتارها با اخلاق هماهنگي ندارد و باعث آسيب ميشود. بايد فضايي كاملاً سالم در انتخابات ايجاد گردد كه اين فضاي سالم ، مبتني بر رعايت مسائل اخلاقي باشد. انتظار مردم نيز همين است و بايد اين حق را به مردم بدهيم، زيرا آنها هستند كه بايد انتخاب كنند، نبايد از روشهاي غيرمنطقي، نادرست و غيراخلاقي استفاده نمود تا فردي در انتخابات رأي بياورد.
بايد بدانيم كه رعايت اخلاق سياسي به بهبود شرايط و كاستن از درد و رنج مردم كمك ميكند و عدم رعايت اين اخلاق موجب افزايش مرارتهاي مادي یا معنوي و جسمي یا روحي مردم ميشود.