"وحدت وهمدلی" و" جذب حداکثری" چگونه ؟

 **********************************

پس از سخنرانی روز بیست و هفتم مرداد مقام معظم رهبری در دیدار با سران قوا و مقامات کشور، بحث "جذب حداکثری نیرو های سیاسی" و  "وحدت"  در رسانه های کشور مطرح شده و برخی حضرات به میدان آمده اند تا این مهم را به انجام برسانند. رهبری، در آن سخنان بر اهمیت وحدت و همدلی تأکید کرده و فرمودند: « باید کسانی را که جزو مجموعه بوده‌اند اما بر اثر اشتباه یا غفلت، کنار افتاده‌اند با نصیحت و دلالت به راه برگرداند.»
علاوه بر این سخنان،ایشان در دیدار با دانشجویان و در پاسخ به سخنان یکی از آنان افزودند: « خالص کردن جامعه با فشار و حرکت های تند به وجود نمی‌آید و اسلام نیز کسی را مأمور نکرده است که اشخاص ضعیف الایمان را به بهانه خالص کردن جامعه، از دایره خارج کنند.»
مقام معظم رهبری پیش از این سخنان هم، در جمع مسئولان ارشد نظام گفته بودند : « فرو نشاندن آتش‌هایی که در جامعه ایجاد می‌شود و گِرد آوردن کسانی را که به هر دلیل از مجموعه برادران مؤمن جدا شده‌اند، از جمله مسائل اساسی امروز ما است.»
ایشان منظور خود از "وحدت" را هم "اتحاد بر مبنای اصول" خواندند و در توضیح آن گفتند: « با هر کسی به همان اندازه که اصول را قبول دارد، متصل و متحدیم و هرکسی اصول را قبول ندارد طبعاً از این دایره وحدت خارج است.»

 از این سخنان نکاتی به شرح ذیل می توان استخراج کرد :

1- وجود یک مشکل و نقیصه در جامعه که همان کدورت و تفرقه است .
۲- "وحدت" از جمله مسائل اساسی امروز ما است.
۳- آتش‌هایی که در جامعه ایجاد می‌شود، فرو نشانده شود.
۴- برای ایجاد وحدت و همدلی، کسانی که به هر دلیل از مجموعه برادران مؤمن جدا شده‌اند، گِرد آورده شوند.
۵- مسیر و ابزار ایجاد وحدت و جذب حداکثری، " نصیحت و دلالت" باشد.
۶- اسلام به کسی اجازه نداده است که اشخاص را به بهانه خالص کردن جامعه، از دایره خارج کنند .
۷- موضوع وحدت و جذب حداکثری برمبنای "اصول" باشد .
8- به جریان های فکری و افراد به عنوان سیاه و سفید نگریسته نشود بلکه باید با هر کسی به همان اندازه که اصول را قبول دارد، متصل و متحد بود .
                     ....البته نکات دیگری هم میتوان به این لیست افزود .

در ارتباط باسخنان رهبری، اظهار نظرهایی هم از سوی برخی شخصیت های کشور صورت گرفته است :

- آیت الله هاشمی رفسنجانی  که در آخرین خطبه نماز جمعه خود گفته بود که «توسط جمعی از خبرگان و اعضای مجمع تشخیص پیشنهاداتی برای برون رفت از بحرانِ به وجود آمده برای کشور تهیه شده» و دو راه‌حل " مناظره‌های تلويزيونی" و " دل‌جويی از آسيب‌ديدگان حوادث پس از انتخابات" را مطرح کرده بود، در دیدار با گروهی از روحانیون استان‌های تهران و قم، شرایط امروز کشور را با سال‌های جنگ ایران و عراق مقایسه کرد و گفت: « شرایط امروز حادتر از آن سال‌ها نیست و سربلند‌آمدن از آزمون وحدت، مهم‌ترین پیروزی نظام است.»
- آیت الله مکارم شیرازی هم پیش از این پیشنهادهایی برای "آشتی ملی" مطرح و از مراجع تقلید خواسته بود تا «راهکارهایی برای رسیدن به یک آشتی ملی مطرح شود.»
- آیت الله صافی گلپایگانی هم با ابراز تأسف از حوادث پس از انتخابات، از "عقلای قوم و بزرگان کشور و انقلاب" درخواست کرده بود در جهت رفع "خصومت ها" بکوشند. 
- حجت‌الاسلام صدیقی هم در خطبه‌های نمازجمعه تهران تأکید کرد که « کارگروه هایی به سراغ کسانی که از نظام جدا شده‌اند بروند و ببینند مشکل آنها کجاست؟ زیرا وقتی همدیگر را تحمل نمی‌کنیم چگونه می‌توان انتظار داشت که مسیحیان و دیگران ما را تحمل کنند؟»
- غلامرضا مصباحی مقدم نیز در گفتگویی با خبرگزاری کار ایران با بیان اینکه افرادی که داری نفوذ کلام هستند باید با سرانِ معترضین وارد مذاکره شوند، گفته است که  « باید این افراد را با گفت‌وگو قانع کرد، چرا که تا زمانی که افراد قانع نشوند به جامعه باز نخواهند گشت.» 
- هاشم بوشهری نیز در خطبه های نماز جمعه قم، از لزوم « گِردآوردن افرادی که به هر دلیلی از ما جدا شدند» سخن گفته است .
- سید رضا اكرمی نماینده تهران در مجلس نیز یادآور شده است: « در گذشته و پس از حوادث انتخابات پیشنهاد كرده بودم كه عده‌ای از بزرگان از قبیل آقایان ناطق نوری، مهدوی كنی و علی لاریجانی با افراد مختلف گفت‌و گو كرده و ماجرا را تمام كنند، اما این پیشنهاد مورد قبول قرار نگرفت. هم اكنون اگر گروهی پیدا شود تا ضمن مذاكره با شخصیت‌ها، اختلافات را جمع كند، خدمت بزرگی كرده است و بگومگوهای سیاسی درجامعه حل می‌شود.... الان در كشور كدورت‌هایی وجود دارد و كسی منكر این مسأله نیست، اما باید كسی را كه با طرفین اختلاف به گفت‌وگو بپردازد پیدا كرد و گروهی باید این كار را انجام دهد. در این راستا در ابتدا باید افراد ذی نفوذ و مورد قبول به میدان بیایند و با اطراف قضیه صحبت كنند كه در این صورت باید از آنها حمایت كرد.»
- علی‌اکبر پرورش هم قبلاً در مصاحبه خود با ویژه‌نامه‌ی همشهری به صراحت مطرح کرده است که « این درگیری‌ها بین دو گروه مؤمن بوده و نباید آن را به دسیسه‌های دشمن تقلیل داد.»
- حسین کنعانی مقدم هم در مورد چگونگی حل این مسائل گفته است : « این که ما به دنبال این باشیم که فقط در "گفتمان" مسائل حل شود این مسئله دیگر امکان پذیر نیست بلکه باید راهکارهای اجرایی حل اختلافات مطرح شود وآن راهکارها بررسی شود و عملیاتی گردد. گفتمان درمانی در بحث وحدت نتیجه‌ای ندارد...بالاخره یک سری مطالبات در هر دوطرف جریان وجود دارد که این مطالبات باید بررسی شود و اجرایی شود.»    
- مسعود پزشكیان نماینده مردم تبریز در مجلس هم اظهار داشته است: « همانطوری كه قبلاً اعلام كرده‌ایم، مسئله وحدت اصلی‌ترین مسئله در كشور است ....اگر قصد داریم كه انقلاب و مملكت خود را حفظ كنیم اول باید وحدت را حفظ كنیم، ولی اگر قرار باشد كه هر كسی حرف خود را بزند و بعد هم انتظار داشته باشیم كه دیگران هم آن سخنان را تكرار كنند هیچ وقت وحدت ایجاد نخواهد شد. وحدت زمانی به وجود می‌آید كه هر یك از طرفین مقداری كوتاه بیایند تا در نهایت بتوان به وحدت مورد نظر دست یافت، در غیر این صورت اگر هر كس تنها حرف خود را تكرار كند، هیچ گاه به وحدت دست نخواهیم یافت.سیاستمداران بزرگ كشور و چرخانندگان اصلی كشور و كسانی كه در رأس امور قرار دارند باید شروع كننده ایجاد هر چه بیشتر وحدت در كشور باشند. »     
- علی مطهری، نماینده اصولگرای مجلس هم به خبرگزاری ایلنا گفته است که «تقصیر اصلی جدا شدن عده ای از نظام، به عهده گروهی از حامیان دولت است که به دنبال حذف شخصیت‌های مخالف خود در عرصه انقلاب هستند و در این زمینه بی‌رحمانه عمل می‌کنند و از هر وسیله‌ای استفاده می‌کنند».
آیت الله مهدوی کنی، دبیرکل جامعه روحانیت مبارز نیز پیش از این از کسانی که "فکر می کنند حقی از آنها ضایع شده " خواسته بود «برای حفظ مصالح به سیره امام حسن اقتدا کنند».

اما در این میان کسانی هم هستند که تاپیش از سخنان اخیر مقام معظم رهبری برطبل افتراق می کوبیدند که باید منتظر ماند و موضعگیری جدیدشان را شاهد بود. به عنوان مثال روح‌الله حسینیان نماینده تهران که این روزها در بیمارستان بسر می برد، در پاسخ به سخنان آیت الله مهدوی کنی تصریح کرده بود: « اگر آیت‌الله مهدوی کنی هم چنین طرحی را مطرح کنند، من به ایشان اعتراض دارم» و افزوده بود که «آن صلح به نفع امام حسن تمام نشد». او حتی طرح موضوع "وحدت ملی" را "فتنه‌ ای جدید" برای گریز از تخلفاتی دانست که "طراحان آن انجام داده‌اند".
حسین شریعتمداری و روزنامه کیهان، هم در پاسخ به پیشنهادهای مطرح شده برای ایجاد وحدت، نوشته بود که  هنگامی که «شمشیر عدالت جوی نظام به عمود خیمه معاندین و فتنه انگیزان نزدیک شده، نباید کاری کرد که کلام حقی چون وحدت بر سر نیزه ها رود.»

 اما مخالفان وحدت نیروهای سیاسی جامعه که نان خود را در وجود تفرقه و کدورت می بینند ، احتمالاً با این سخنان مقام معظم رهبری با روشهای ذیل برخورد خواهند کرد :

1- موضوع سخنان رهبری را به اختلاف بین اصولگرایان محدود خواهند ساخت در حالی که به عقیده کنعانی مقدم «اینطور نیست »
۲- برخی از اصولگرایان واژه " اصول" را مصادره و منحصر به خود خواهند دانست در حالی که به عقیده کنعانی مقدم «این که منظور از "اصول" همان جریان اصولگرایی است، به نظر می‌رسد که این گونه نباشد .البته برخی از اصولگرایان نیز هستند که بعضی از این اصول را هم قبول ندارند.»
۳- "اصول" را آنقدر جزئی و مفصل تعریف خواهند نمود که تنها خودشان در آن محدوده جای بگیرند تا آنجا که قرائت جدیدی از اصول نظام ارائه دهند . در حالی که باید "اصول" و"جذب حداکثری" را با یکدیگر دید و اصول آنچنان تبیین گردد که هرچه بیشتر از آحاد جامعه با گرایشها، عقیده ها، دیدگاه ها و حتی ادیان مختلف در حوزه آن قرار گیرند .
۴- در مسیر تحقق وحدت و جذب حداکثری، تنها به " گفتمان درمانی" اکتفا خواهند کرد در حالی که گفتمان درمانی در بحث وحدت نتیجه‌ای ندارد.
۵- یک طرف ماجرا خود را "حق مطلق" خواهد دانست و از طرف مقابل انتظار خواهد داشت کوتاه بیاید، توبه کند و از ایشان تبعیت نماید . در اینجا بدنیست به مطلبی که دکتر مهدی خزعلی با عنوان "ناهاری به قیمت جان کروبی !" درسایت خود منتشر نموده است اشاره نمایم. وی می نویسد : « چندی پیش ناهار مهمان کروبی بودم، از همه جا سخن گفتیم، به او گفتم: باید به این فضای امنیتی پایان داد، باید دوباره نهادهای دموکراسی را فعال کرد، روزنامه ها و احزاب باید جان بگیرند و فضای گفتمان جای مخاصمه را بگیرد، این بحران و فضای امنیتی خواست انحصار طلبان است، او نیز استقبال کرد، قرار شد از او و پدر برای مهمانی ناهاری دعوت کنم تا گفتگویی داشته باشند. از آزادگی ، سادگی و حریّت لُرها بهره گرفتم و او آماده این مهمانی شد. شب منزل پدر بودم، از ایشان نیز برای مهمانی و گفتگو دعوت کردم، برآشفته شدند و گفتند: " من اگر بیایم، سیلی به او می زنم !" عرض کردم این که گفتگو نمی شود، بیایید و آنچه نصح و خیرخواهی می دانید به ایشان بگویید و باز یادآوری کردم که شما لُرها زبان هم را بهتر می فهمید"  معظم له پذیرفتند، اما گفتند: " یک شرط دارد، آقای کروبی باید توبه کند و حاضر شود اعدامش کنند! " دیگر رویم نشد به آقای کروبی چیزی بگویم، نمی دانم حاضر است یک ناهار به قیمت جانش در منزل ما صرف کند؟! می بینید که جناح اصولگراحاضر به گفتگو است! این آقای کروبی است که تن به گفتگونمی دهد و سرباز می زند!         
6- در حالی که " وحدت" یک ضرورت دائمی جامعه اسلامی و رمز موفقیت های ما در عرصه های مختلف بوده است، به این موضوع یک "نگاه ابزاری" خواهند داشت و از این سخن آیت الله مصباح یزدی سوء استفاده خواهند نمود که «همان گونه که بر اساس اسلام، در مواقع ضروری و استثنایی، دروغ گفتن واجب است، وحدت نیز استثناهایی دارد؛ یعنی در مواقعی خوب است و در مواقعی خوب نیست.»
۷- از یک طرف در شعارهای خود بر وحدت تأکید و ازطرف دیگر بر "قانون گریزی" و "قانون شکنی" خود اصرار خواهند ورزید در حالی که بدون اجرای قانون نمی توان از وحدت دم زد و با قانون شکنی و عدم تقیّد به قانون، هیچگاه وحدت ایجاد نخواهد شد. عدم تقید به قانون از مواردی است که مانع وحدت است. کسی نمی تواند به قانون بی اهمیت باشد و دم از وحدت وتعامل بزند. 
8- در حالی که بزرگان و گردانندگان اصلی كشور و كسانی كه در رأس امور قرار دارند باید شروع كننده ایجاد هر چه بیشتر وحدت در كشور باشند، از رده های پایین تر انتظار ایجاد وحدت خواهند داشت .
۹- همچنان برخی افراد وگروه ها، معترضین به عملکردِ خود و منتقدینِ وضع موجود را "دشمن" و " فریب خورده" و آلت دست بیگانگان" معرفی خواهند کرد در صورتی که به گفته علی اکبرپرورش ، « این درگیری‌ها بین دو گروه مؤمن بوده و نباید آن را به دسیسه‌های دشمن تقلیل داد.» 
۱۰– همچنان صدا وسیما در اختیار کامل یک جناح قرار خواهد داشت و از آن برای تخریب و تضعیف دیگران استفاده خواهد شد در حالی که ادامه آن روند و برگزاری مناظره های یکجانبه هیچ کمکی به وحدت جامعه نخواهد کرد.به قول علی مطهری :« این مناظره‌ها باید جدی‌تر برگزار شود و میان دو بینش متفاوت صورت گیرد تا حالت مصنوعی و صوری پیدا نکند.  مناظره‌های اخیر که در تلویزیون برگزار می‌شود، مناظره واقعی نیست، زیرا دو طرف باید در نقطه مقابل هم باشند. با توجه به سخنان اخیر مقام معظم رهبری در مورد جذب حداکثری و دفع حداقلی، فرصت خوبی فراهم شده است تا صداوسیما از اصلاح‌طلبان دعوت کند.»