
ماجرای جنجال مترو چیست؟
***************************
ماجرای متروی تهران هم این روزها به یکی از موضوعات مهم محافل سیاسی – اجتماعی تبدیل شده است و این قضیه از زمانی در این محافل پررنگ تر شد که آقای احمدی نژاد در برنامه تلویزیونی شبکه تهران گفت : « مترو را از شهرداری می گیریم و مدیرش را هم عوض می کنیم» .
اما ابعاد مختلف این ماجرا چیست و از چه زمانی آغاز شد؟
۱- موضوعی سیاسی، در ادامه دعواهای انتخاباتی : بسیاری معتقدند که موضوع مترو و عدم پردخت مبالغ پیش بینی شده به مترو از سوی دولت، به دعواهای انتخاباتی و اختلاف احمدی نژاد با هاشمی رفسنجانی برمی گردد زیرا "محسن رفسنجانی" پسر آقای هاشمی رفسنجانی مسئول مترو است و ازآنجا که آقای احمدی نژاد قبل از انتخابات ریاست جمهوری نهم از این شیوه برای کسب رأی استفاده کرد، در حالحاضر نیز با وجود آنکه انتخابات ریاست جمهوری دهم به پایان رسیده است باز هم همان روش را دنبال میکنند،در حالی که ایشان باید به این مسئله توجه کنند که موسم تبلیغات انتخاباتی پایان یافته است. آقای احمدینژاد در حالحاضر به جای اینکه پاسخگوی سؤالات بیشمار مردم در خصوص علت عدم پرداخت اعتبارات تصویب شده برای مترو باشد، با توسل به اینگونه اظهارات سیاسی، می خواهد افکار عمومی را منحرف کند .
«امین شعبانی» عضو کمیسیون عمران مجلس ، مباحث مطرح شده ازسوی احمدینژاد درباره متروی تهران را ادامه رقابتهای انتخاباتی و تنشی که بین او و آیتالله هاشمی رفسنجانی پیش آمده عنوان کرد وگفت :«باید به آقای احمدینژاد گفت انتخابات ریاست جمهوری و رقابتهای سیاسی تمام شده است نباید همچنان مردم را قربانی مسایل سیاسی کرد..... در زمان انتخابات تنش بین هاشمی و احمدینژاد پیش آمد و امروز با گذشت 5 ماه از انتخابات هنوز کینهها ادامه دارد.... آقای احمدینژاد باید ببیند آیا در دولتهای گذشته اختیارات شهرداری و مترو در دست دولتها بوده که اکنون او میخواهد این تغییرات را اعمال کند، یا نه؟»
«قدرتالله علیخانی» نماینده قزوین هم در گفتگو با پارلماننیوز، در این خصوص اظهار داشت: « متأسفانه دولت تاکنون بودجه شهرداری، بخصوص بودجه مربوط به مترو را تخصیص نمیداد اکنون که مجلس با تصویب دوفوریت طرحی، تشخیص داده باید یک میلیارد دلار برای مترو به شهرداری اختصاص دهد و دولت متوجه شده، کارشکنیهای او دیگر فایده ندارد و با این مصوبه مجلس میتواند صاحب پول شود ،میخواهد امورات مترو را در اختیار بگیرد.....دولت باید متوجه شود که هر کاری باید از مسیر طبیعی انجام شود و در کار دیگران دخالت نکند، مگر دولت کم مشکل دارد که میخواهند بخش بزرگ و مشکلداری مانند مترو را نیز به مجموعه اضافه کنند......دولت نباید دنبال دعوا باشد، مترو تهران آش دهانسوزی نیست و محسن هاشمی تاکنون پنجبار استعفا داده است اما قالیباف به دلیل تجربه و اقدامات موثر او موافقت نکرده است ....دولت نباید با شهرداری هر روز وارد یک دعوا شود بلکه باید به حل مشکلات کمک کند.»
2- عدم پرداخت اعتبارات تصویب شده برای مترو ، از سوی دولت : در شرایطی که شهروندان تهرانی مدتی است که به هنگام استفاده از مترو با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می کنند و مسئولان مترو و شهرداری از کمبود قطعه و نداشتن بودجه گلایه می کنند، ولی دولت از پرداخت بودجه های مصوب مترو خودداری می نماید و از این طریق، بدنبال گرفتن مدیریت مترو از شهرداری و کنترل و نظارت بر آن است.
اگرچه محمود احمدی نژاد در سخنان خود همانند مناظره های انتخابات ریاست جمهوری نموداری از پول هایی که دولت او به مترو داده است نشان داده و اعلام کرده است که کمکهای دولت او به مترو، بیشتر از پولی است که دولت های پیشین به مترو داده اند اما اظهارنظرهای او با آمارهای شهرداری و مترو و نیز اظهار نظرهای مجلسیان تفاوت های فاحشی دارد. گفته می شود که دولت محمود احمدی نژاد طی چهار سال گذشته مقدار قابل توجهی از بودجه های مترو را پرداخت نکرده و فقط در آخرین مورد، از دادن حدود 2۷ میلیارد تومان پول مربوط به یارانه بلیط مترو خودداری کرده است .
"امین شعبانی" عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه طبق گزارشات ارائه شده به کمیسیون عمران از یارانه 27 میلیاردی مصوب مجلس برای یارانه بلیط تنها 7-8 میلیون دولت اختصاص داده، همچنین گفت:«از 230 میلیارد بودجه مترو نیز تنها 160 میلیارد گویا تخصیص بودجه بوده است.»
آمار و ارقامی که از سوي رئيسجمهور در این برنامه تلویزیونی درباره پرداختهاي دولت به مترو اعلام شد نیز دارای نکات جالب دیگری بود.وی اعلام كرد: « بودجه پرداخت شده به مترو تهران در چهار سال گذشته، بيش از هفتصد ميليارد تومان و مجموع بودجه پرداخت شده از سوی دولتهاي پیشین، تنها صد ميليارد تومان بوده است.»
اينها در حالي است كه آمارهاي رسمي و گزارشهاي قانوني از نتايج متفاوتي خبر ميدهند. مجموع اعتبارات ارزي پرداخت شده به مترو تهران از سوي دولتهاي گذشته، 1.6 ميليارد دلار بوده و همچنين سیصد ميليارد تومان نيز به صورت مشاركت مدني پرداخت شده و صد ميليون دلار نيز فرآوردههاي نفتي براي تأمين بودجه در اختيار مترو تهران گذاشته شده است كه مجموع اين مبالغ با توجه به نرخ تورم و ارزش امروزی پول، بيش از سه هزار ميليارد تومان است.
از سوي ديگر، درآمد ارزي دولت نهم در چهار سال، معادل 330 ميليارد دلار بوده كه اين رقم به اندازه درآمد ارزي بیست سال كشور از سال 1360 تا 1380 است. به عبارت ديگر، در حالي كه دولت به اندازه بیست سال درآمد ارزي داشته، تنها يك چهارم بودجه دولتهاي گذشته به مترو تهران پرداخت كرده است.
3- سخن احمدی نژاد غیرقانونی است : محمود احمدی نژاد که در زمان ریاست خود بر شهرداری تهران از دولت وقت گلایه داشت که چرا در راستای کاهش تصدی گری دولت و دادن اختیارات بیشتر به شهرداری و شورای شهر گام بر نمی دارد، اکنون و زمانی که خود بر صندلی ریاست جمهوری تکیه دارد گلایه های پیشین خود را فراموش کرده و طرحی را مطرح می کند که حوزه اختیارات شهرداری و شورای شهر تهران را مخدوش کرده و به زعم صاحب نظران، آشکارا بر خلاف قانون اساسی است. در همین راستا "عباسعلی كدخدايی" سخنگوی شورای نگهبان می گوید: «اگر مجلس در اين زمينه تعيينتكليف كرده است، تغيير در اين زمينه را هم خود مجلس بايد اعلام كند.»
كدخدايی در گفتوگو با خبرنگاران در پاسخ به سؤالی در خصوص اينكه قانون مديريت حمل و نقل را به عهده شهرداری ها گذاشته است و از سوی ديگر رئيس جمهور اعلام كرده است مديريت مترو را از شهرداری ها می گيرد، اظهار داشت: «تفسير قانون عادی به عهده مجلس است و تا زمانی كه مصوبهای به دست ما نرسد نميتوانيم در اين مورد اظهار نظر كنيم.»
"موسی الرضا ثروتی" نماینده مجلس هم در گفت و گو با پایگاه اطلاع رسانی شهرداری تهران گفت: «به هر حال دولت موظف است آن چه را مجلس تصویب کرده اجرا کند و دولت اگر بخواهد به مترو کمک کند نیازی نیست تا آن را مستقیم اداره کند....مترو طی مصوبه مجلس به شهرداریها واگذار شده و اگر دولت بخواهد مدیریت مترو را به خود بازگرداند باز هم نیازمند مصوبه مجلس و شورای شهر است....در قانون جامع حمل و نقل تأکید شده که مترو و قطار شهری در اختیار شهرداریها باشد ولی دولت و مجلس نیز کمکهای مالی لازم را برای توسعه آن ارائه دهند، بر این اساس دولت موظف است به مترو کمک کند و مجلس نیز می تواند یا بر اساس پیشنهادات دولت و یا به طور مستقیم به توسعه مترو کمک کند، چنانچه اکنون طرح برداشت یک میلیارد دلار از حساب صندوق ذخیره ارزی برای تهران و یک میلیارد دلار برای سایر کلان شهرها در دست تصویب قرار دارد و دولت نیز موظف است آنچه به تصویب مجلس می رسد اجرایی کند.»
«مرتضی طلایی» رئیس کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تهران هم موضوع واگذاری مدیریت مترو تهران به دولت را خلاف مصوبه مجلس شورای اسلامی و در تعارض با اصل 44 می داند و می گوید: «با توجه به تجربه کشورهای جهان و اصل 44 قانون اساسی جمهوری اسلامی باید تلاش شود در حد ممکن بیشتر کارها و به ویژه امور مربوط به حوزه عمومی به بخش خصوصی واگذار شود و در این شرایط طرح این بحث برگشت به عقب محسوب می شود....اگر جناب آقای احمدی نژاد هم چنین نظری داشته باشند باید مراحل قانونی آن طی شود در واقع اگر چنین قانونی از سوی مجلس و در رد قانون قبلی تصویب شود آنگاه می توان از برگرداندن مدیریت مترو به دولت صحبت کرد.»
"محمد علی نجفی" عضو كمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران نیز گفت: « شورا با واگذاری مترو به دولت مخالف است چنانچه در قانون حمل ونقل ریلی مصوب سال 85 و در قانون حمل ونقل عمومی مصوب سال 86 صراحتاً عنوان شده كه مترو زیر نظر شهرداری فعالیت كند.....مفاد قانونی صریحی در این بخش از این برنامهها وجود دارد كه از واگذاری تدریجی بخشی از وظایف دولت به شهرداریها سخن میگوید و پیشنهاد واگذاری مترو به دولت برای مخالف این قوانین است ضمن اینكه این پیشنهاد با اصل 44 قانون اساسی نیز مغایرت دارد. »
چمران رئیس شورای شهر تهران هم گفت: « مترو دولتی یا غیردولتی نیاز به منابع اعتباری دارد و بدون منابع قطعاً خدمات خوبی ارائه نمی کند.....تأکید شورای شهر تهران این است که وفق مقررات و قوانین عمل کنیم و اگر در مورد مسئله ای نیاز به اصلاح قانون است، این اتفاق صورت گیرد، اما در حال حاضر توسعه و بهره برداری از مترو براساس قوانین موجود در اختیار شهرداری های کل کشور است....برای تغییر این وضعیت یا ریاست جمهوری می تواند از اختیارات قانون اساسی استفاده کند و یا قوانین موجود مرتبط با این موضوع را در مجلس شورای اسلامی تغییر دهد.»
4- کارنامه ناموفق احمدی نژاد در زمینه احداث مترو و منوریل : سخنان احمدینژاد در برنامه تلویزیونی شبکه تهران یك سؤال ساده را در افكار عمومی ایجاد كرده است، كه عملکرد خود آقای احمدینژاد در زمینه احداث مترو و منوریل چگونه بوده است؟
سایت "تابناك"نوشت، « در حالی رئیس جمهور از بازگرداندن مدیریت مترو به دولت و انتخاب مدیر برای آن خبر داد كه در 4 سال گذشته و در دوره فعالیت شورای شهر سوم تهران و مدیریت جدید شهرداری ، بیش از 30 كیلومتر مترو راهاندازی شده و حدود 12 كیلومتر دیگر در دست راهاندازی است، با این حال دكتر احمدینژاد، عملكرد راهآهن شهری تهران در 4 سال گذشته را ضعیف ارزیابی كرده و این در حالی است كه در 14 كلانشهر و شهر بزرگ دیگر، كه دولت مسئول احداث راهآهن شهری بوده، طی 4 سال گذشته پیشرفت چندانی در پروژههایی كه در دست دولت بوده حاصل نشده و هیچ یك از این پروزه ها به بهرهبرداری نرسیده است.برای نمونه، در راهآهن شهری مشهد با وجود آنكه در ابتدای دولت نهم عملیات ساختمانی احداث متروی مشهد به پایان رسیده، طی 4 سال گذشته با وجود آنكه استاندار منصوب دولت، مدیریت عالی این پروژه را بر عهده داشته، دولت نهم بازهم نتوانسته با خریداری واگن برای متروی مشهد، آن را راهاندازی كند. مشابه این شرایط در متروهای اصفهان، شیراز، تبریز و اهواز نیز حاكم بوده و با وجود وعدههای داده شده، تا كنون هیچیك از این پروژهها به بهرهبرداری نرسیده است. اما در همین زمان در تهران تعداد ایستگاههای در حال بهرهبرداری كه در سال 1384، 36 عدد بود به 68 عدد یعنی حدود دو برابر رسیده است.»
علاوه بر این، پروژه مونوریل تهران كه كلنگ آن در اسفند ماه سال 1382 زده شد و آقای احمدینژاد رسماً وعده داده بود که این پروژه ظرف 17 ماه بهبهرهبرداری میرسد هنوز پس از گذشت بیش از 100 ماه در حد صفر باقیمانده است .جالب اینجاست كه آقای احمدینژاد در مدت 17 ماه وعده داده شده (تا مرداد 1384) مسئولیت شهرداری تهران را برعهده داشت و از منابع مالی حمایت كامل شورای شهر تهران نیز برخوردار بود اما پیشرفت این پروژه تنها بهخاكبرداری و از بین بردن پایانه شركت واحد در میدان صادقیه تهران محدود ماند و پس از این مدت طولانی تنها تعدادی ستون در مسیر آن اجرا شده است. پرسش اینجاست كه چرا در طول چهار سال گذشته كه همه كشور تحت مدیریت آقای احمدینژاد بوده و ایشان در شهرهای مختلف پروژه مونوریل را مدنظر قرار داده و حتی 150 میلیون دلار ارز، برای احداث آن در هیأت دولت اختصاص دادند، حتی یك خط مونوریل یا تنها یك كیلومتر در كشور احداث نشده است.آیا دستهای پنهان و محافل مافیا مانع اجرای مونوریل شدهاند یا آنكه ناپختگی و غیركارشناسی بودن این طرح كه اخیراً قرار است در قم اجرا شود موجب بینتیجه بودن آن شده است.
به هر صورت، برخی منابع خبری مدعی شده اند که پس از حضور محمود احمدی نژاد در تلویزیون، "محمد باقر قالیباف" شهردار تهران نیز قصد دارد سکوت چند ماه گذشته خود را شکسته و طی روزهای گذشته به تلویزیون رفته و به صورت مستقیم در خصوص مسائل شهر تهران با مردم سخن بگوید.