
کمرنگ کردن ناکامی به چه قیمت و با چه روش ؟
================
اولین سفر آقای احمدی نژاد به اروپا که به دعوت مدیركل سازمان جهانی فائو (سازمان غذا و كشاورزی سازمان ملل) برای شرکت در این اجلاس به رُم صورت گرفت ، فرصتی بود تا آقای احمدی نژاد نخستین سفر اروپایی خود را تجربه كند و طلسم سفر رسمی به این قاره را نیز بشكند ولی بر اساس گزارش ها، این سفر چندان موفق نبود و شاید به همین دلیل بود که در بازگشت از نشست فائو مانند سفر پرماجرای دانشگاه كلمبیای آمریكا با آن برخورد نشد.
" صادق زیباکلام " در صفحه 16 روزنامه اعتمادملی مورخه 21 خرداد در باره این سفر مطلبی دارد با عنوان « بی حرمتی به رئیس جمهور و ایران » که در قسمتهایی از آن چنین آمده است : « ... واقعیت آن است كه هرطور كه به سفر احمدینژاد به رُم برای شركت در اجلاس سازمان جهانی فائو (سازمان غذا و كشاورزی سازمان ملل) بنگریم از این حقیقت تلخ گریزی نیست كه رئیسجمهور ایران در رُم مورد بیمهری و درستتر گفته باشیم، مورد بیحرمتی علنی و سنگینی قرار گرفت. هیأت ایرانی به معنای دقیق كلمه یك هیأت بلندپایه بود.
رئیسجمهور، مشاورانش، وزیر خارجه و وزیر جهاد كشاورزی از جمله همراهان آقای احمدینژاد بودند. حسب عرف معمول دیپلماتیك، رئیسجمهور و در حقیقت نخستوزیر ایتالیا باید از رئیسجمهور ایران و هیأت همراه وی در فرودگاه استقبال میكردند ولو آنكه آقای احمدینژاد میهمان رسمی دولت ایتالیا نبود و برای شركت در اجلاس فائو وارد رم شده بود اما هیچ مقام رسمی بلندپایهای به استقبال وی نمیرود. هنوز هیأت ایرانی از شوك این بیحرمتی بیرون نیامده بود كه بیحرمتی بعدی اتفاق افتاد. بیحرمتیای كه به تعبیری خیلی جدیتر بود.
عدم استقبال از هیأت بلندپایه ایرانی از سوی ایتالیاییها را اگر به هر حال بشود رفع و رجوع كرد و آن را بگذاریم به پای اینكه ایتالیاییها میزبان رسمی هیأت ایرانی نبودند، بیحرمتی دوم را دیگر با هیچ لطایفالحیلی نمیشود توجیه كرد. در نخستین شب اجلاس، میهمانی رسمیای از سوی "سیلویو برلوسكنی" نخستوزیر ایتالیا و "بان كی مون" دبیركل سازمان ملل برگزار شده بود و جملگی سرانی كه به اجلاس آمده بودند به آن میهمانی دعوت شده بودند؛ البته تمام سران به استثنای آقای احمدینژاد رئیسجمهور ایران و آقای "رابرت موگابه" رئیسجمهور زیمبابوه در این میهمانی شام حضور نداشتند.
سایر مقامات ایتالیایی نیز قبلاً اعلام كرده بودند كه برنامه ملاقات دوجانبهای با رئیسجمهور ایران ندارند. به علاوه رئیس مجلس ایتالیا قرار ملاقاتش با سفیر ایران كه از قبل برنامهریزی شده بود را در اعتراض به سخنان آقای احمدینژاد كه شب قبل از مسافرتش به رم در تهران ایراد كرده بود، لغو نمود و احتمالاً برخلاف انتظار مقامات ایرانی كه امیدوار بودند سفر احمدینژاد به رم را بدل به یك مانور تبلیغاتی كنند وقتی با آن بیحرمتی گسترده مواجه شدند در پایان همان روز اول به تهران بازگشتند.»
دفتر ریاستجمهوری درباره انجام نشدن تشریفات رسمی از سوی دولت ایتالیا گفته است كه «دعوتكننده دولت ایتالیا نبوده و از اینرو تشریفات مترتب بر دعوت همچون استقبال رسمی را نیز طبعاً انجام نداده است». این دفتر درباره انجام نشدن ملاقات با مقامات ارشد دولت ایتالیا خصوصاً برلوسكونی نخستوزیر این كشور و پاپ در واتیكان نیز یادآور شده است: «نه پیش از سفر و نه حین برگزاری این اجلاس هیچ برنامهریزی برای ملاقات با مقامات ایتالیایی یا پاپ انجام نشده بود». توضیح دفتر رئیسجمهور در باره ضیافت شام هم این است كه «از رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران برای حضور در ضیافت شام نخستوزیر ایتالیا و دبیركل سازمان ملل دعوت شده بود، اما ایشان به دلیل همزمانی آن با برنامه ملاقات با جمعی از ایرانیان مقیم ایتالیا ترجیح دادند در برنامه ضیافت شركت نكنند».
بدون تردید هیچ ایرانی در عین حال که ممکن است با سیاست های آقای احمدی نژاد موافق نباشد اما هرگز موافق نخواهد بود که رئیس جمهور کشورمان مورد بی احترامی قرار گیرد زیرا به هر حال ایشان نماینده و نمادی از ایران است، اما برای توجیه ناکامی در یک سفر نیز توسل به بیاناتی که القاء کننده بی حرمتی از سوی میزبانان خارجی به سایر رؤسای جمهورهای کشورمان باشد نیز قابل قبول نیست .
در راستای القاء چنین مطلبی بود که پس از سفر آقای احمدی نژاد به ایتالیا ، فایلی صوتی منتسب به ایشان بر روی اینترنت قرار گرفت که درباره سفر آقای خاتمی به فرانسه سخن می گفت (بدون آنکه اشاره ای به نام خاتمی داشته باشد). آقای احمدی نژاد در این سخنان از نحوه دیدار ژاک شیراک رئیس جمهور وقت فرانسه با آقای خاتمی انتقاد کرده و چنین اظهار می نماید که : «من چند سال قبل صحنه ای در تلویزیون دیدم ، این غصه اش در دلم ماند... که هنوز هم به طور کامل برطرف نشده است.دیدم مسئولی از ایران رفت در یک کشور اروپایی، رئیس آن کشور بالای پله ها ایستاد. مسئول ما را آن دور پیاده کردند و آن نامرد یک قدم پایین نیامد ، برای چه؟ برای اینکه خُرد کند.من آن شب در تلویزیون دیدم، خیلی غصه ام شد ، خدا شاهد است، گفتم ، ای خدای بزرگ، یک شرایطی فراهم کن که این مسأله جبران شود.»
آقای احمدی نژاد در ادامه سخنان خود می افزاید وقتی قرار شد که یکی از مشاوران بنده برود و با اینها در مورد لبنان صحبت کند... گفتم بگویید نمی آید . سه بار این قضیه تکرار شد. فهمیدند، آمدند گفتند آقا تسلیم. ببخشید. ایشان در بخش دیگری از سخنان خود می گوید : «آن آقا، برای استقبال از یک مشاور ما ، شش تا از مشاورانش را پایین پله ها فرستاد، خودش هم تا راهرو آمد ....»
البته این سخنان آقای احمدی نژاد در حالی صورت گرفته که سفر آقای خاتمی به فرانسه، كه اولین سفر یك رئیسجمهور ایران به اروپا پس از انقلاب اسلامی محسوب میشد، به قدری بازتابهای مثبتی داشت كه "روزنامه ایران" در هشتم آبان نوشت ، در دیدار خاتمی با صاحبان صنایع و بازرگانان فرانسوی "چند تن از رئیسان و مدیران شرکتهای مهم فرانسوی از جمله توتال، فینا، الستوم، الکاتل، پژو، مؤسسه مالی پاری با، شرکت تکنیپ، آریان اسپس و ساژم در سخنان جداگانه ای امکانات و علاقمندی خود را برای مشارکت در طرحهای ایران اعلام کرده و خواستار فراهم شدن زمینه سرمایهگذاری های بیشتر در ایران شدند "و عکس های متعددی از این سفر در روزنامههای داخلی از جمله ایران، همشهری و اطلاعات، سایت رسمی رئیسجمهوری فرانسه، بسیاری از سایتها و رسانههای داخلی و خارجی و حتی خبرگزاری فارس منتشر شد که همگی نشان دهنده استقبال گرم ژاک شیراک از آقای خاتمی است و یکی از این عکس ها به عنوان «عكس برگزیده سال» انتخاب شد ، ژاک شیراک را در حالی که پایین پله ها کنار آقای خاتمی ایستاده، نشان می دهد. بر اساس گزارش روزنامههای کشور در آن زمان، از جمله دو روزنامه "ایران" و "همشهری" ، آقای خاتمی در سفر به فرانسه ابتدا در فرودگاه مورد استقبال "لویی بسون" وزیر مشاور در امور مسکن دولت فرانسه قرار گرفت و سپس با هلیکوپتر راهی مرکز پاریس شد و به همراه یک کاروان رسمی به کاخ "مارنی" محل اقامت شخصیت های برجسته خارجی دیدار کننده از فرانسه انتقال یافت. خاتمی در این کاخ مورد استقبال "لیونل ژوسپین" نخست وزیر فرانسه قرار گرفت که به خاطر دیدار با خاتمی، سفر برنامه ریزی شده خود به جزیره مارتینیک را به تأخیر انداخته بود.پس از آن نیز خاتمی به "کاخ الیزه" رفت و مورد استقبال رسمی "ژاک شیراک" قرار گرفت.
شیراک که باید طبق عرف کاخ الیزه ، در سرسرای کاخ از میهمانان خود پذیرایی می کرد و برای استقبال آنها نیز تا جلوی در می آمد، برای آقای خاتمی در احترامی غیرمتعارف به پایین پله ها آمد.شیراک همچنین در زمان خداحافظی نیز خاتمی را تا کنار ماشین تشریفاتی بدرقه کرد. خاتمی همچنین در این سفر در مقر سازمان یونسکو حضور یافت و در مجمع عمومی این سازمان سخنرانی کرد.
خاتمی یک بار دیگر هم در فروردین 1384 عازم پاریس شد که این بار نیز با استقبال بسیار گرم ژاک شیراک مواجه شد.
اما نکته دیگری که در سفر سال 1378 خاتمی به فرانسه حائز اهمیت بود، تغییر پروتکل تشریفاتی دولت فرانسه برای پذیرایی از مهمانان مبنی بر سرو نوشیدنی های الکلی به دلیل درخواست سیدمحمد خاتمی بود.به این ترتیب بنا به درخواست خاتمی و جایگاه ویژه او برای ژاک شیراک، دولت فرانسه قبول کرد تنها یک بار در طول تاریخ خود از قرار دادن نوشیدنی الکلی روی میز شام صرف نظر و به جای آن از مهمانان با قهوه پذیرایی کند. اعلام موافقت فرانسه با درخواست خاتمی مبنی بر اینکه بر سر میزی که نوشیدنی الکلی در آن باشد حضور نخواهد یافت همان زمان با اعتراض برخی مطبوعات کشور فرانسه روبه رو شد. همچنین برخی مطبوعات جناح راست فرانسه از شیراک به دلیل استقبال غیر متعارفش از رئیس جمهوری وقت ایران انتقاد کرده بودند.
آقای خاتمی سه هم سفر به ایتالیا داشت که پایان هر سفرش در داخل با جنجالی همراه می شد . خاتمی هنگامی كه در پایان سال 1377 از ایتالیا به ایران بازگشت ، تصویری از وی توسط مخالفانش منتشر شد كه القاءكننده یك جام شراب در میز مقابل وی بود . حال آنكه محتوای آن جام به جز آب میوه نبوده است! این تصویر در محل نماز جمعه تهران نیز پخش شد. خاتمی در این سفر علاوه بر دیدار با مقامات ایتالیایی با پاپ ژان پل دوم رهبر فقید كاتولیكهای جهان در واتیكان نیز ملاقات كرد و در حالی که دیدارهای مقامات سیاسی با پاپ معمولاً كوتاه و یك طرفه است و آنان بیش از اینكه گوینده باشند شنوندهاند ، اما خاتمی هم سخن گفت و هم به مثابه نماد یا نماینده یك اندیشه دینی با پاپ مواجه شد. این ملاقات در زمره طولانیترین دیدارهایی است كه پاپ فقید در دوران رهبری واتیكان داشته است.
دومین سفر خاتمی به ایتالیا در هجدهم فروردینماه سال 1384 برای شرکت در آیین تشییع جنازه پاپ در حالی صورت پذیرفت كه در ایران كاندیداهای ریاستجمهوری رقابت انتخاباتی خود را آغاز كرده بودند اما سفر دوم هم بدون حاشیه پایان نیافت . زیرا دو صندلی آن طرفتر از جایگاه خاتمی ، صندلی «موشه كاتساو» رئیس حكومت اسرائیل در نظر گرفته شده بود. عكاسان شكارچی سوژه ، این فرصت را یافتند كه تصاویری را مخابره كنند كه هر دو را در یك قاب تصویر نشان دهد و این امكان را به برخی داد كه ادعا كنند دو رئیسجمهور با هم خوش و بش كردهاند ، خبری كه صحت آن بیش از جام شراب در سفر 7 سال قبل نبود! سفر سفر سوم خاتمی به ایتالیا هم در 27 اردیبهشت سال گذشته ( غیررسمی ) صورت گرفت. خاتمی با اینكه در این سفر رئیسجمهور نبود اما این سفر نیز مورد توجه رسانههای غربی قرار گرفت زیرا با پاپ جدید كه برخلاف پاپ فقید نسبت به اسلام و مسلمانان موضع انتقادی دارد ملاقات كرد. خاتمی در این دیدار به عنوان یك روحانی شیعه ، اتهامات پاپ به مسلمانان را رد كرد و بندیكت شانزدهم را نیز تحتتأثیر قرار داد. اما این سفر نیز خبرساز شد، زیرا در بازگشت خاتمی ، تصاویری منتشر شد كه در صدد القای این نكته بود كه خاتمی در یكی از دیدارها و در پاسخ به ابراز احساسات حاضران و بدرقهكنندگان با بانویی دست داده است و حتی طولانیتر بودن سفر خاتمی به ایتالیا به نسبت مسافرتهای داخلی و منبع تأمین هزینه آن را زیر سؤال بردند، در حالی كه راز پیچیده ای نداشت. این سفر طولانیتر شد زیرا میزبان او دختر و دامادش بودند كه به خاطر تحصیلات تكمیلی چند سالی است در ایتالیا زندگی میكنند . لیلا خاتمی پس از پایان تحصیلات با رتبه ممتاز از دانشگاه شریف و ازدواج با دانشآموخته دیگری از همین دانشگاه برای تحصیل در مقطع دكترا به ایتالیا رفتهاند كه سرزمین هنر و معماری است.
آیا بهتر نیست به جای توسل به این روش ها برای توجیه یک ناکامی ، مشاوران ریاست جمهوری تدابیری اتخاذ نمایند که همواره میزبانان خارجی ملزم گردند که جایگاه رئیس جمهور کشورمان را رفیع ببینند ؟